{"id":26215,"date":"2021-05-01T19:48:33","date_gmt":"2021-05-01T16:48:33","guid":{"rendered":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/?p=26215"},"modified":"2021-05-01T19:48:33","modified_gmt":"2021-05-01T16:48:33","slug":"boyut-olarak-zaman-ve-otesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/boyut-olarak-zaman-ve-otesi\/","title":{"rendered":"Boyut Olarak Zaman ve \u00d6tesi"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Boyut Olarak Zaman ve \u00d6tesi<\/h2>\n

Boyut ve Zaman\u00a0Anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor olsa da Parapsikolojiye ilgi duyan arkada\u015flar\u0131n \u00f6zellikle d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve be\u015finci boyut kavramlar\u0131n\u0131 anlamalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli bir yaz\u0131<\/em>.<\/strong>\u00a0\u00d6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u00f6zellikle belirttim. Karma\u015f\u0131k gelebilir ancak m\u00fcmk\u00fcn olduk\u00e7a sadele\u015ftirilmi\u015f ve somut \u00f6rneklerle konu izah edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f faydal\u0131 bir yaz\u0131.<\/em><\/p>\n

Zaman\u0131 kolayca kavrayamasak da, onun kolayca anlayaca\u011f\u0131m\u0131z bir y\u00f6n\u00fc var:\u00a0boyut olu\u015fu\u2026<\/strong>\u00a0Bir yerde bulu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z ki\u015fiye \u201czaman\u201d randevusu vermezsek, sadece mek\u00e2n\u0131 belirtmemiz yeterli olmaz. Havada giden bir uzay arac\u0131nda veya bir helikopterdeyiz. Yer koordinatlar\u0131n\u0131 -yani enlem, boylam ve y\u00fcksekli\u011fi- belirterek, konum bildiriyoruz. Bunun m\u00e2n\u00e2l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in, o anki zaman\u0131m\u0131z\u0131, yani tarih ve saati de belirtmek gerekir. Bunun i\u00e7in,\u00a0uzay-zaman, d\u00f6rt boyutlu bir \u00f6l\u00e7\u00fcm sistemidir<\/strong>; et ve t\u0131rnak gibi.<\/p>\n

Zaman\u0131, sadece vakti bildiren bir saat meselesi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek yan\u0131l\u0131r\u0131z,\u00a0o; boy, en, derinlik gibi bir boyuttur<\/strong>. Zaman\u0131 idrakte zorlanmam\u0131z\u0131n bir sebebi de \u015fu olsa gerek: G\u00f6z idrakimiz \u00fc\u00e7 boyuta hassast\u0131r. Di\u011fer boyutlara hassas de\u011fildir. Bir\u00e7ok canl\u0131 derinlik boyutunu alg\u0131layamaz. Baz\u0131 hayvanlar \u00e7evrelerini foto\u011fraf gibi, iki boyutlu g\u00f6r\u00fcr.\u00a0\u00c2lemi siyah beyaz g\u00f6ren hayvanlar\u0131n di\u011fer renklerden habersiz ya\u015famalar\u0131 gibi, biz de di\u011fer boyutlar\u0131 kavramakta zorluk \u00e7ekeriz.<\/strong><\/p>\n

\u0130nsano\u011flu, duyular\u0131n en geli\u015fmi\u015fi ile \u00e7ok farkl\u0131 ve imtiyazl\u0131 bir konuma sahip. Buna ra\u011fmen g\u00f6rme, i\u015fitme ve hissetmemiz s\u0131n\u0131rl\u0131. Duyular\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6tesindeki nice \u00e2lemler idrakimizi a\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\n
<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n

Zaman\u0131n boyut olu\u015funu destekleyen di\u011fer bir husus ise, onun \u00f6teki boyutlarla uyumlu ve orant\u0131l\u0131 olmas\u0131d\u0131r.\u00a0Zaman, uzay boyutlar\u0131na paralel olarak s\u00fcre\u00e7 itibariyle b\u00fcy\u00fcyor veya k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcyor<\/strong>. \u0130nsan 60\u201370 y\u0131l, mikroskobik b\u00f6cekler bir-iki g\u00fcn ya\u015far. G\u00fcne\u015f ve k\u00e2inat\u0131n \u00f6mr\u00fc ise, milyar y\u0131llarla ifade edilir. Bunlar makro-\u00e2lemdir. \u00c7ok \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck olan atomalt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n \u00f6mr\u00fc ise, milyarda bir saniye mertebesindedir. Bu y\u00fczden bunlar\u0131n par\u00e7ac\u0131k de\u011fil, rezonans olduklar\u0131na h\u00fckmederiz.\u00a0Atomalt\u0131 \u00f6l\u00e7ekte mek\u00e2n (uzay) k\u00fc\u00e7\u00fclmesiyle birlikte buna uyum g\u00f6steren bir \u201czaman k\u00fc\u00e7\u00fclmesi\u201d vard\u0131r. Bu da zaman\u0131n bir boyut oldu\u011funun bir ba\u015fka ispat\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Uzay denen mek\u00e2n\u0131n di\u011fer boyutlar\u0131n\u0131 nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131z? Mek\u00e2n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyutu ne m\u00e2n\u00e2ya gelir? Bunu anlatmak bir yana, sezgiyle, hayalde canland\u0131rmak bile kolay olmaz.<\/p>\n

Boyut Olarak Zaman ve \u00d6tesi<\/h3>\n

Bir \u015feyin a (uzunlu\u011fu), a2 (alan\u0131), a3 (hacmi) ise, a4 nedir? Uzay\u0131 bir d\u00fcz k\u00e2\u011f\u0131t gibi kabul edersek, bu k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n derinli\u011fi yoktur, sadece y\u00fczeyi vard\u0131r. Bu esnek k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 k\u0131v\u0131r\u0131p k\u00fcl\u00e2h yaparsak, \u2018Schwarzschild Hunisi\u2019 olu\u015ftururuz. K\u00fcre y\u00fczeyi gibi yuvarlat\u0131rsak, \u2018Riemann Uzay\u0131\u2019 elde ederiz. \u00dc\u00e7 boyutlu D\u00fcnya\u2019y\u0131 -\u00fczerinde durup bakarken- iki boyutlu g\u00f6rmemiz gibi, \u00fczerinde bulundu\u011fumuz bu k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 da daima iki boyutlu alg\u0131lar\u0131z.\u00a0Ancak bir derinlik olu\u015fturdu\u011fumuzda, yani k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n alt\u0131na inip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc boyuttan s\u00f6z edebiliriz.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\n
<\/div>\n<\/div>\n

Mek\u00e2n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc koordinat\u0131 t\u00fcneldir.<\/strong>\u00a0K\u00e2inat\u0131m\u0131z\u0131 \u2018iki boyutlu\u2019 yani ince d\u00fcz bir levha veya k\u00e2\u011f\u0131t olarak d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu y\u00fczey \u00fczerinde kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olmayan foto\u011fraflar bi\u00e7iminde insanlar olal\u0131m. T\u0131pk\u0131 bir gazete \u00fczerinde derinli\u011fi olmayan resimler gibi. Biz bu k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde her y\u00f6ne gitmekte serbestiz, yani d\u00f6rt y\u00f6n duyumuz vard\u0131r. Fakat bu k\u00e2\u011f\u0131t y\u00fczeyinden hi\u00e7 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in biz alt ve \u00fcst (yukar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131) terimlerini hi\u00e7 bilmeyece\u011fiz. Zaten s\u00f6yleseler de bize inan\u0131lmaz gelecektir. B\u00f6ylece \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc boyut diye bir \u015feyden haberimiz olmayacak, s\u00f6zl\u00fcklerimizde de \u2018yukar\u0131\u2019, \u2018a\u015fa\u011f\u0131\u2019 gibi terimler bulunmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Bizim k\u00e2\u011f\u0131t k\u00e2inat\u0131m\u0131zdan yukar\u0131da \u00fc\u00e7 boyutlu bir cisim olsa, bu cisim, bizim k\u00e2\u011f\u0131d\u0131m\u0131z\u0131 yararak ge\u00e7ip gitse bile, biz onu yine \u00fc\u00e7 boyutlu olarak g\u00f6rmez, sadece bizim evrenimizle kesi\u015fti\u011fi \u015feyi g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.\u00a0\u00d6rne\u011fin<\/strong>\u00a0bu bir k\u00fcre ise, bir daire olan izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Enlemlerinin kesitleri kutuplardan itibaren giderek b\u00fcy\u00fcr, Ekvator\u2019da en geni\u015f daire olur ve sonra yeniden k\u00fc\u00e7\u00fclen halka bi\u00e7imi de \u00f6teki kutup noktas\u0131nda kaybolup a\u015fa\u011f\u0131 ge\u00e7er. Yani onu, kesiti veya g\u00f6lgesi olarak fark ederiz. B\u00f6yle \u00fc\u00e7 boyutlu bir cisim, kesitini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in bize iki boyutlu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n

<\/div>\n

\u015ea\u015f\u0131r\u0131r\u0131z; \u00e7\u00fcnk\u00fc birden \u2018var<\/strong>\u2018 olmu\u015f olur. Bizim bi\u00e7imlerimiz sabit oldu\u011fu i\u00e7in, o k\u00fcre cismin aniden iki boyutlu d\u00fcnyam\u0131zda belirmesi, sonra b\u00fcy\u00fcmesi, k\u00fc\u00e7\u00fclmesi ve en sonunda yok olmas\u0131 bize \u00e7ok tuhaf gelir.<\/p>\n

Boyut Kavram\u0131 ve \u00d6tesi<\/h3>\n

D\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki d\u00f6rt boyutlu bir cismin \u2018\u00fc\u00e7 boyutlu<\/strong>\u2018 g\u00f6lgesi, \u00fc\u00e7 boyutlu mek\u00e2n\u0131m\u0131za d\u00fc\u015fer. T\u0131pk\u0131 bir k\u00fcrenin \u00e7ember g\u00f6r\u00fcnmesi gibi, d\u00fcz t\u00fcnellerin uzunlu\u011funu de\u011fil, kesitini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. K\u00fcre basit bir cisim olmas\u0131na ra\u011fmen bizi \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u015fimdi daha karma\u015f\u0131k bir \u015fekil d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Mesel\u00e2 bir vazonun g\u00f6lgesini duvara aksettirelim ve vazoyu evirip \u00e7evirerek, de\u011fi\u015fik g\u00f6lgeler olu\u015ftural\u0131m. Duvarda ya\u015fayan bir vesikal\u0131k foto\u011fraf, kendisiyle ayn\u0131 d\u00fczleme d\u00fc\u015fen bu g\u00f6lgeye ve ondaki de\u011fi\u015fikliklere hayretle bakacak, \u00fcrkecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o boysuz insan, bizi ve vazoyu de\u011fil; sadece duvar\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015feni g\u00f6rmektedir. Onun k\u00e2inat\u0131 duvar\u0131d\u0131r, duvar\u0131n d\u0131\u015f\u0131 ve arkas\u0131 yoktur. S\u00f6ylesek de inand\u0131ramay\u0131z.<\/p>\n

Bizler, tek bir uzay-zaman konisi i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan h\u00e2diseleri, mek\u00e2n\u0131n dar kal\u0131plar\u0131 i\u00e7inde ve belli boyutlarda de\u011ferlendiriyoruz.<\/strong>\u00a0Mesel\u00e2 en, boy ve y\u00fckseklikle anlat\u0131lmak istenen hacimle ilgili bir uzay kavram\u0131, anla\u015f\u0131l\u0131r bir husustur.\u00a0Fakat d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyut olan zaman<\/em><\/strong>, fizik ve izafiyet i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde, m\u00fccerret bir uzunluktur, madde \u00f6tesidir.\u00a0Be\u015finci boyut denen ak\u0131l-\u015fuur<\/em><\/strong>\u00a0ise, zaman gibi m\u00fccerrettir, madd\u00ee de\u011fildir. T\u00fcnel de bize b\u00f6yle inan\u0131lmaz bir boyut olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n

K\u00e2inatta be\u015f duyuyla g\u00f6rebildiklerimiz, fizik kanunlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7ok boyutlu hakikatlerin (on sekiz bin \u00e2lemin) sadece bizim alg\u0131lama boyutlar\u0131m\u0131za bakan \u00fc\u00e7 boyutlu birer g\u00f6lgesi mesabesindedir. G\u00f6remedi\u011fimiz, fakat var oldu\u011funu hissetti\u011fimiz \u00e2lemleri, t\u00e2bi oldu\u011fumuz fizik kanunlar\u0131yla tam olarak anlamam\u0131z ise, bu imtihan \u00e2leminde zaman\u0131n ve mek\u00e2n\u0131n dar kal\u0131plar\u0131ndan s\u0131yr\u0131lmam\u0131za, ruh ufkuna do\u011fru seyahat etmemize, fizik ve metafizi\u011fi beraber ele alan yeni bir ilim dili geli\u015ftirmemize ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Netice itibariyle, modern fizi\u011fin ara\u015ft\u0131rma sahas\u0131 olan \u015fehadet \u00e2lemi (\u00f6l\u00e7\u00fclebilir, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00e2lem), Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n (ra) ifadesiyle, gayb \u00e2lemi \u00fczerine at\u0131lm\u0131\u015f tenteneli bir perdedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Boyut Olarak Zaman ve \u00d6tesi Boyut ve Zaman\u00a0Anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor olsa da Parapsikolojiye ilgi duyan arkada\u015flar\u0131n \u00f6zellikle d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve be\u015finci boyut kavramlar\u0131n\u0131 anlamalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli bir yaz\u0131.\u00a0\u00d6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u00f6zellikle belirttim. Karma\u015f\u0131k gelebilir ancak m\u00fcmk\u00fcn olduk\u00e7a sadele\u015ftirilmi\u015f ve somut \u00f6rneklerle konu izah edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f faydal\u0131 bir yaz\u0131. Zaman\u0131 kolayca kavrayamasak da, onun kolayca anlayaca\u011f\u0131m\u0131z bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26216,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[87],"tags":[857,738,858,446,859,749,860,861,862],"class_list":["post-26215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-parapsikoloji-genel","tag-besinci-boyut","tag-dorduncu-boyut","tag-metafikiz","tag-parapsikoloji","tag-riemann-uzayi","tag-uzay-zaman","tag-uzay-zaman-konisi","tag-zaman","tag-zaman-ve-otesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26215"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26217,"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26215\/revisions\/26217"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/omegawebtasarim.com\/hazir-medyum-falci-web-sitesi-1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}